Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu hemen kaydetmek gerekir, çünkü hafıza kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak hatayı önler çünkü gürültülü yerlerde hafif kokular çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü değildir; sadece gücü anlatır. Kısacası ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri baştan belirlemek işin temeli olur. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında telefon uzakta kalırsa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde ölçmek doğru olmaz üstelik erken acele edip sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla hafif ama net gelir tabii ki bu düzen her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk sıklıkla yükselir ama notalar belirginleşir ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik kalır. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç gelir nitekim bu sebeple sakin ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından sertçe tonlar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını ancak ortalarda gösterir. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil değerlendirme verir. Evrelerin sınırı genellikle keskin olmaz, bu yüzden kabaca üç parçaya bölmek yeterlidir. Geçişleri fark etmek için çekiş aralığını değiştirmemek gerekir. Çok sık çekmek sıcaklığı artırır ve aromayı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha okunur kılar her zaman sabit aydınlatma ve sakin bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu kişi için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. 1 hafif notayı, 5 de ağızda uzun süre kalan yoğun notayı anlatır böylece odak dağılmaz ve not kalitesi artar. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz hemen anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce en az üç çekiş almak gerekir öte yandan yarım notlar vermek fazladan bir karmaşa yaratır. Skalayı her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle kullanılan değerdir, zira dengeli çubuklar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki puanlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü doğrudan değiştirir bu nedenle yanış hattının eşit ilerlemesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla keskin tonlar çabuk belirir gerçekten dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. İnce çaplı kısa puro gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma temposu de tadı hemen değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin akar ama notalar sonradan açılır ve bu çabukluk aromanın algılanma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum kısmına eklenmelidir. Serin duman tadı daha okunur yapar fakat şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine yazmak gerekir. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde denerken önce inceyi sonra kalını içmek mantıklıdır. Böylece güçlü aroma ince olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki bekleme süresi en az yarım saat olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan gelir: damaktaki tat ve burnun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi karşılıklı besler ama eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı ayrı kaydetmek gerekir bu fark başta önemsiz görünse de sonuçları oldukça etkiler. Nefesi ağızdan bırakırken burun yoluyla yavaşça bırakmak retrohale denemesidir mesela hafif bir soluk kokuyu çok geniş açar. Short churchills tadım notları benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını net verir üstelik nezle halindeyken denenen tadımlar sağlam sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa bırakır hızlı bir çekiş de ince tonları örter. Güç dilde düşük ama burunda yüksek çıkabilir aynı şekilde ağır bir öğünden sonra algı azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan kişiler açısından ilk adımda burundan algılanan ipuçlarına odaklanmak işi basitleştirir. Zamanla damak tarafı da detay göstermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir çünkü doymuş bir damak en güçlü notayı bile silik gösterir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca çok soğuk sıvılar dili duyarsızlaştırır hem de aroma algısını düşürür. Puritos serisi neye benzer gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek kıyası bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten hemen sonra keskin tonlar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz kalmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde içim kısa olduğundan aroma değişimi daha dar bir alanda kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile bitiş arasındaki farkı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin payı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao notasını hızla gösterip biter zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek denemeden daha sağlam sonuç verir bu sebeple sakin ve dengeli çekiş önerilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bunu ayrıca kaydetmek iyidir. Boy kısaldıkça tat katmanı azalır, ama güç hissi korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bölüm açmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım yoğunluk konusunda kesin bir yargı vermez yani her deneme önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, ortam ile zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir not defteri açmak fayda sağlar yoksa aynı notalar her seferinde yeniden öğrenilir. 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da zaman kaybına yol açar. Saat, puro adı ile not deftere yazılmalı nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda ilginç sapmalar barındırır. Notlar arasında iki puandan çok fark varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz ifadeler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir kokusu şeklinde bir kayıt tatmin edici sayılır. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Gövde, içimin damaktaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de notaların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı yönde hareket göstermek zorunda olmaz. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir tonunu net taşıyabilir örneğin sert bir duman sönük bir tatla birleşebilir. San cristobal la cabaña puro benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını güçlü tutar üstelik ağır bir duman aromasız da olabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk güçlü aroma verebilir aksi durum de mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde yoğunluk farkı bulmak hassas bir beceridir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ve tekrarlı not tutmayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler demek ki en iyi tadım koşulları değiştirmemekle başlar. Nemi düşük bir havada tütün çabuk yanar ve baharatlı notalar öne geçer bu sebeple oda koşullarını da deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli havada de çekiş tıkanır hem de lezzet silikleşir sıcaklık de yaprağın ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir değişkendir. Ahşap kutulu tok puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın tuttuğu durumu hesaba katmak gerekir aksi halde farklı günlerde çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark daha doğru okunur tadım günü seçerken bunu unutmayın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de koku duyusunu bozar oysa gerçek neden çoğu zaman ortamdaki nem ya da esinti olur. Tadımı her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir odada koku birikirse ikinci denemenin aroması yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı çok güçlüyse kül düzeni bozulur.